Meesteroplichter gezocht met een goed hart

“This is the year of the jubilee, God has set his people free.” Harry Belafonte

In mijn vorige blog schreef ik over Utopia 2.0 waarin ik refereerde aan de “zero-marginal-cost-society van Jeremy Rifkin”; in deze samenleving hoef je minder te betalen voor wat je nodig hebt, maar je kunt ook minder verdienen omdat er over het algemeen minder vraag is naar betaalde diensten. Vrije tijd dus in overvloed, die allemaal besteed kan worden aan -voor de samenleving- waardevolle zaken. Een mooi vooruitzicht.

Tegelijkertijd zitten we met een “legacy”. Eigenlijk zijn we gevangen in een oud systeem dat heeft geresulteerd in zoveel schulden dat het ons belet de overstap te maken naar een nieuwe economie. Een transitional GAP duikt op, en de uitdaging is hoe we als individu en samenleving met die GAP omgaan en een brug creëren van de ene naar de andere kant.

Jubeljaar

Eén van de oplossingen zou kunnen zijn dat we een generaal pardon introduceren in de financiële wereld. Het idee van een generaal pardon bestaat al sinds de oudheid. In het boek Leviticus 25:8-10 worden de uitgangspunten beschreven: “nadat het sabbatsjaar 7 keer is gevierd moeten jullie op de Grote verzoendag de ramshoorn laten schallen. Dan zullen jullie voor alle bewoners van het land vrijheid afkondigen. Het is het jubeljaar, het jaar, waarin ieder van jullie zijn vroegere bezit weer terugkrijgt en terugkeert binnen de kring van zijn familie”.

Het land zou dan een heel jaar feest vieren; alle schuld moest worden vrijgescholden.  Mocht een landgenoot in de afgelopen jaren zo diep in de schuld zijn geraakt dat hij als slaaf in dienst was gekomen bij zijn schuldeiser, dan werd hij weer vrij man, en mocht hij al zijn bezittingen hebben moeten verkopen in het verleden dan kreeg hij ze in dit jaar weer terug. Helaas geeft God geen gedetailleerd draaiboek, want er zijn ongetwijfeld grote praktische bezwaren om dit uit te voeren. Steve Keen, professor of Economics and Finance in Australie doet een poging. Hij pleit voor een ‘modern dept jubilee’ waarbij schulden worden afgelost voor diegenen die schulden hebben en personen die geen schulden hebben geld krijgen. Dit alles met behulp van fiat geld, ofwel geld geprint door de staatsbank.

Niet alleen Steve Keen droomt van het ‘modern dept jubilee’, ook bij de Economist en Forbes wordt regelmatig stilgestaan bij een vorm van schuldverlichting. De vraag is natuurlijk altijd waar het geld vandaan zou moeten komen om dit te financieren. De ECB doet haar best en zet binnenkort de geldpers aan. Ze gaat tot eind september 2016 meer dan 1000 miljard euro pompen in de Europese economie. Maar misschien kan het ook met een “romantische” variant.

Een nieuwe Alvez Reiz?

Begin vorige eeuw was er een man genaamd Alvez Reiz. Hij was de zoon van een bescheiden begravenisondernemer in Lissabon. Hij had geen zin om hetzelfde middelmatige leven te leiden als zijn vader en besloot alle conventies aan de kant te zetten. Hij was een meester in bluffen en vervalste alles wat hij kon vervalsen. Uiteindelijk kreeg hij de bank van Londen zover dat ze -in het geheim- miljoenen en miljoenen escudos drukten. Al dit geld werd gepompt in de stad Lissabon waardoor de economie een enorme boost kreeg.

Uiteindelijk werd de zwendel ontdekt en werd hij door Salazar, de president van Portugal, langdurig in de gevangenis gezet. Het land raakte in een diepe afgrond. Was het nooit ontdekt dan was er misschien tot nu toe wel niks aan de hand geweest.

Schermafbeelding 2014-12-16 om 23.54.07

Meesteroplichter gezocht met een goed hart

Volgens mij wordt het weer tijd voor een vacature waarin een meesteroplichter wordt gezocht, en dan één die het geld niet alleen in bedrijven steekt maar die het volledige jubeljaar financiert. Dus bij deze:

Gezocht: Meesteroplichter met goed hart

Salaris: Zelf te bepalen

Secundaire arbeidsvoorwaarden: Eeuwige roem

Mocht de vacature niet worden ingevuld dan is er ook nog een alternatieve -recent veelbesproken- oplossing voor de transitional GAP, en dat is het basisinkomen.

Basisinkomen

Een basisinkomen is een geldbedrag dat iedereen maandelijks standaard op zijn rekening krijgt gestort. Met dit basisinkomen kun je voorzien in je basisbehoeften zoals wonen, eten, onderwijs en basisverzekeringen. Het mooie aan het basisinkomen is dat er – in tegenstelling tot de bijstand of een ww-uitkering – geen voorwaarden aan verbonden zijn. Je mag dus gewoon werken zonder dat je je basisinkomen in hoeft te leveren. Dit scheelt een hoop administratie en belet niemand om aan het werk te gaan, ook al is het parttime of tijdelijk. Het wordt dus veel aantrekkelijker om aan de slag te gaan en jezelf te ontwikkelen. De ontvanger van het geld kan er ook voor kiezen om zijn of haar tijd te besteden aan maatschappelijke zaken, zoals mantelzorg, vrijwilligerswerk bij de sportclub of buurtzorg.

Er zijn reeds diverse experimenten uitgevoerd met betrekking tot het basisinkomen, bijvoorbeeld in Canada, Zweden en Namibië. De uitkomsten waren- volgens een aflevering van Tegenlicht en het Belgische Panorama – bemoedigend.

Bij het experiment in Canada, dat in de jaren ’70 werd uitgevoerd ging de mentale en fysieke gezondheid van de inwoners vooruit. Over het algemeen gingen de inwoners niet minder werken, afgezien van de jonge mannelijke bevolking die besloot langer te genieten van onderwijs zodat het opleidingsniveau steeg.

Bij het recent experiment in Namibië zijn soortgelijke resultaten ook te zien. In plaats van minder, gingen mensen juist meer werken. In de uitzending van het Belgische Panorama zegt Frida, een deelneemster aan het experiment:

“Als je iemand geld geeft, waarom zouden ze dan lui worden? Ik ben niet lui, ik heb weer hoop gekregen.”

De dame in kwestie is met behulp van het basisinkomen begonnen met een lokale bakkerij en heeft nu een goedlopend bedrijf.

Bij navraag aan willekeurige voorbijgangers wat zij zouden doen als het basisinkomen wordt geïntroduceerd krijg ik de volgende antwoorden:

“Ik zou de tijd nemen om me af te vragen of dat wat ik nu doe ook echt is  wat ik wil.”

“Ten eerste zou ik heel blij zijn; ten tweede zou ik stoppen met mijn schoonmaakbaan en me helemaal richten op mijn passie.”

“Ik zou stoppen met mijn huidige baan, die ik niet echt leuk vind, en een eigen bedrijf opstarten”

“Ik zou doorgaan met wat ik nu ook al doe”

“Ik zou blijer worden omdat ik geen banen zou hoeven te accepteren waar ik niet echt achter sta; daarentegen zou ik me gaan richten op innovatie en zaken waar de wereld op zit te wachten.”

“ Als ik het niet nodig zou hebben zou ik het weggeven; anders zou ik het gebruiken.”

De vraag is ook vaak: “Maar waar moeten we dat van betalen?”

In Panorama wordt deze vraag uitgewerkt en volgens de uitzending is het basisinkomen in België een betaalbaar model. Volgens hen is de uitkomst zelfs positief in vergelijking met het huidige systeem. Eén berekening echter is wat mager, dus ik ben zelf wel heel benieuwd hoe het er voor Nederland uit zou zien. In de tussentijd lijkt het me een goed idee om in Nederland een experiment op te starten met het basisinkomen en dan het liefst in een regio die wel wat economische stimulans kan gebruiken.

Zo kan ik me voorstellen dat Noord-Oost Groningen een mooie regio zou kunnen zijn voor een pilot. Inwoners, en andere geïnteresseerden zouden op vrijwillige basis kunnen kiezen voor een basisinkomen, mits ze verhuizen naar de gekozen regio. Dit heeft een aantal voordelen; de regio wordt weer aantrekkelijk voor bevolkingsinstroom en gemeenschappen kunnen weer levendig en economisch aantrekkelijk worden.

Doordat mensen gestimuleerd worden om te werken zal er waarschijnlijk weer allerlei bedrijvigheid ontstaan wat zou kunnen zorgen voor een positieve opwaartse spiraal. Groningen zou daarmee als voorbeeld kunnen dienen voor de samenleving in de nieuwe economie.

Dit idee sluit goed aan bij een artikel dat op 23 december 2014 is verschenen in de Volkskrant. In dit artikel van Marcel Heskes en Jan Rotmans wordt gepleit om Groningen voor de 2e keer de motor van de economie te laten worden. En nu niet door middel van gaswinning, maar door het introduceren van een herstructuringsplan waarbij de nadruk ligt op duurzame renovatie en nieuwbouw.

Ook mijn idee, alhoewel ik niet ben voor een van boven opgelegd herstructureringsplan, maar juist voor het creëren van de basisvoorwaarden zodat mensen zelf aan de slag kunnen. Het basisinkomen-experiment zou gefinancierd kunnen worden door de provinciale en landelijke overheid. Daarnaast zou de NAM een duit in het zakje kunnen doen, ter vergoeding van de schade die de regio daar oploopt door de gaswinning. En John de Mol kan de ontwikkelingen van dit nieuwe Utopia middels een mooi tv programma vastleggen, zodat resultaten meteen voor iedereen zichtbaar en inspirerend kunnen zijn.

Mocht je je nou niet geroepen voelen om te solliciteren op de vacature van meesteroplichter, maar wel verder willen filosoferen over het concept van het basisinkomen en te kijken of dit concreter gemaakt kan worden (in Zwitserland is er in 2016 al een referendum over de invoering van het basisinkomen!) meld je dan aan voor het jubeldiner op 20 februari (in Deventer). Floor.Weijman@FloraPM.nl/ 06-81202966. De kosten bedragen 6 euro.

Bronnen:

1 http://us.macmillan.com/thezeromarginalcostsociety/jeremyrifkin

2 http://www.hetbestenieuws.nl/artikelen/JvA/miljarden_44.htm

3 http://www.hetbestenieuws.nl/artikelen/JvA/miljarden_44.htm

4 http://www.bbc.co.uk/radio/player/b01j5h51

5 http://www.economist.com/blogs/buttonwood/2014/09/debt-crisis-0

7 http://www.nrc.nl/nieuws/2015/01/22/live-de-ecb-vergadert-over-een-extreme-maatregel-het-scheppen-van-geld/

http://www.npo.nl/vpro-tegenlicht/21-09-2014/VPWON_1219695

http://www.canvas.be/programmas/panorama/0ae8483d-7adc-43fd-b56f-3327fab14082

10 http://www.volkskrant.nl/opinie/laat-groningen-weer-de-motor-worden-van-de-nederlandse-economie~a3816558/

11 http://motherboard.vice.com/nl/read/stel-dat-iedereen-2000-euro-per-maand-zou-krijgen

Wil je op de hoogte blijven van mijn nieuwste blogs en activiteiten? Geef je dan op voor mijn nieuwsbrief door een mailtje te sturen naar Floor.Weijman@FloraPM.nl

Add a Facebook Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

This entry was posted in Blog. Bookmark the permalink.